Nợ xấu của ngân hàng đang tăng nhanh

 - 05/07/2011 09:11

"Chúng ta cần minh bạch thông tin. Tuy nhiên, minh bạch phải đảm bảo 2 điềukiện: công chúng khái quát được tình hình và thông tin không thể hiểu theo nhiềunghĩa". Đó là quan điểm của TS. Võ Trí Thành, Phó viện trưởng Viện Nghiên cứuquản lý kinh tế Trung ương trong cuộc trao đổi về chủ đề nợ xấu vớichúng tôi.

Theo NHNN, nợ xấu của hệ thống ngân hàng là dưới 3%. Tuy nhiên, một số ýkiến cho rằng, con số thực tế có thể cao hơn và đáng lo ngại là nợ xấu đang tăngkhá nhanh. Ông bình luận gì về việc này?

Nợ xấu của Việt Nam khôngphải là câu chuyện mới nổi lên. Giữa những năm 1990, tỷ lệ nợ xấu của Việt Nam dầnlên cao và đạt trên 13% vào cuối những năm 1990. Khi đó, Việt Namcùngvới IMF có một chương trình cải tổ hệ thống NHTM, đưa một số ngân hàng vào diệngiám sát đặc biệt và cải cách DNNN.

Đến cuối năm 2010, tỷ lệ nợ xấu theo cách tính của Việt Nam là2,5%. Còn nếu tính toàn bộ dư nợ của hệ thống ngân hàng đối với Tập đoàn Côngnghiệp Tàu thủy Việt Nam (Vinashin) là 0,7% thì nợ xấu của năm 2010 vào khoảng3,2%. Trong môi trường hiện nay, xu hướng nợ xấu và nợ quá hạn tăng lên là điềucó thể nhìn thấy, bởi môi trường kinh doanh rất khó khăn trong điều kiện chínhsách kinh tế vĩ mô thắt chặt, đầu tư công giảm, chi phí đầu vào tăng.

Theo NHNN, hiện tại nợ xấu của hệ thống ngân hàng xung quanh mức 3% và mục tiêucơ quan này đề ra cho năm nay là trường hợp xấu nhất thì cũng chỉ dưới 5%. Bảnthân mục tiêu đề ra như vậy cũng cho thấy vấn đề nợ xấu có chiều hướng tiếp tụctăng.

Nợ xấu của ngân hàng đang tăng nhanh

Vậy điều đó có nguy hiểm không, thưa ông?

Nếu chỉ nhìn con số tổng thể đó thì không có gì là ghê gớm, nhưng đi sâu vàophân tích thì thực sự có không ít vấn đề.

Thứ nhất, rủi ro của hệ thống tài chính và ngân hàng mang tính hệ thống, nghĩalà một đổ vỡ nào đó nếu không được xử lý tốt sẽ khiến cả hệ thống bị ảnh hưởngtheo.

Cho nên, bên cạnh con số trung bình đó, phải nhìn con số của từng định chếtài chính riêng biệt. Con số trung bình chưa nói lên được nhiều điều. Nếu địnhchế tài chính lớn mà nợ xấu lớn thì mức công phá, lan toả của sự rủi ro lớn, cònnếu định chế nhỏ thì dễ "thoát hiểm" hơn. Đằng sau đó là hệ thống cảnh báo, khắcphục như thế nào thì Việt Nam cũngít nhiều đã có kinh nghiệm, cũng như những bài học của nhiều nước trong các cuộckhủng hoảng tài chính.

Thứ hai, gắn với rủi ro liên quan đến bất động sản, vì đó thường là các khoảnvay lớn và tính lành mạnh của NHTM phụ thuộc vào sự lên dốc và xuống dốc của bấtđộng sản, cũng như tài sản được thế chấp vào ngân hàng. Cái đẹp, cái tốt hay cáixấu trong bản cân đối tài sản NHTM phụ thuộc không nhỏ vào biến động của thịtrường bất động sản.

Thứ ba, đặc thù ở Việt Nam làmối quan hệ giữa tín dụng và DNNN. Mặc dù tỷ trọng cho vay đối với khu vực nàynhỏ dần, từ 70 - 80% đầu những năm 1990 nay còn 30 - 35% trong tổng tín dụng,nhưng vẫn là con số lớn. Những yếu kém của khu vực DNNN, sự đổ vỡ của Vinashin,nguy cơ rủi ro của một vài tập đoàn sau khi được kiểm toán là những mầm mốngchứa đựng rủi ro tín dụng, nợ xấu tăng của hệ thống NHTM.

Thứ tư, độ chính xác và minh bạch thông tin. Ví dụ, con số nợ xấu/nợ quá hạn từtrước đến nay vẫn nói là theo thông lệ Việt Nam.Thông lệ này đang dần được hoàn thiện theo chuẩn mực quốc tế, tuy nhiên vẫn cònkhoảng cách khá lớn. Nhiều chuyên gia cho rằng, nếu tính theo đúng chuẩn quốc tếthì tỷ lệ nợ xấu và quá hạn của Việt Nam sẽcao gấp khoảng 3 lần con số được công bố.

Điều quan trọng nữa, như đã nói ởtrên, là con số đó ở từng định chế tài chính là bao nhiêu. Nói chung, trong sốcác rủi ro của hệ thống NHTM Việt Nam, nợ quá hạn và nợ xấu vẫn là một rủi rotiềm ẩn và phải hết sức quan tâm.

Vậy cần có giải pháp gì để ngăn ngừa nợ xấu gia tăng, cũng như hạn chế rủiro, thưa ông?

Hệ thống ngân hàng Việt Nam hiệnnay có 4 rủi ro: thanh khoản, sai lệch cơ cấu thời hạn, sai lệch cơ cấu đồngtiền và nợ xấu. Tuỳ thời điểm mà rủi ro nào tăng lên, nhưng tất cả các nguy cơđều đang tồn tại. Lý do bởi yếu kém về những nền tảng kinh tế vĩ mô, mức độ đôla hóa cao, biến động khó lường của môi trường kinh tế trong và ngoài nước, nănglực hạn chế trong quản trị của doanh nghiệp... Đặc biệt, hệ thống tài chính -ngân hàng mặc dù đã "tinh xảo" hơn, nhưng quản trị rủi ro và năng lực giám sátvẫn còn nhiều điều phải hoàn thiện.

Do vậy, để ngăn ngừa nợ xấu và rủi ro khác gia tăng, trước hết cần phải nhanhchóng nâng cao nâng cao năng lực quản trị rủi ro của các định chế tài chính vàhệ thống giám sát tài chính của Việt Nam, trong đó có NHNN. Đồng thời, cần xâydựng hệ thống cảnh báo sớm cùng những phương án xử lý nếu xảy ra sự cố "đổ vỡ"nào đó trong hệ thống tài chính - ngân hàng, để hạn chế thiệt hại của những bêntrực tiếp liên quan và đặc biệt là giảm thiểu rủi ro mang tính hệ thống do tínhlan toả của rủi ro tài chính.

Hậu quả của sự cố đổ vỡ là bản thân NHTM, những doanh nghiệp đang làm ăn, cả tốtvà xấu, với ngân hàng đều thiệt hại. Người gửi tiền, dù được bảo hiểm, cũngthường phải chịu "mất mát", hoặc do mức độ bảo hiểm tiền gửi hạn chế, hoặc dochi phí về thời gian. Tuy nhiên, thiệt hại lớn nhất là nếu không được xử lý kịpthời, rủi ro có tính hệ thống sẽ gia tăng, dẫn đến khủng hoảng tài chính, kinhtế. Khi đó toàn bộ nền kinh tế và xã hội sẽ phải chịu thiệt hại rất lớn.

Trên thực tế, khi định chế tài chính, NHTM sụp đổ, Chính phủ thường giơ tay racứu. Đây không phải là sự ưu ái, mà chỉ để tránh một sự sụp đổ lớn hơn đối vớicả một hệ thống, một nền kinh tế. Chính câu chuyện này cũng dẫn đến một điều là"rủi ro đạo đức". Một số định chế tài chính, NHTM có thể "làm ăn liều", bởi họcho rằng, kiểu gì Chính phủ cũng phải cứu khi họ có vấn đề, bởi nếu không cả hệthống sụp đổ. Do vậy, quay lại câu chuyện đã bàn là phải tăng cường giám sát,hạn chế "rủi ro đạo đức".

Nhiều ý kiến cho rằng, việc minh bạch thông tin, đặc biệt là thông tin nợxấu cần hết sức thận trọng, nếu không có thể xảy ra những hậu họa khó lường. Vậytheo ông thì thế nào?

Tôi thiên về quan điểm rằng, chúng ta cần minh bạch thông tin, kể cả thông tincó phần nhạy cảm như thông tin nợ xấu. Đồng thời, phải hiểu thế nào là minhbạch? Minh bạch không có nghĩa là các quốc gia, các định chế tài chính không cóvấn đề bí mật. Quốc gia nào, định chế tài chính nào cũng có những bí mật riêng. 

Minh bạch không hoàn toàn có nghĩa là phải công bố mọi thứ. Tuy nhiên, minh bạchphải đảm bảo 2 điều kiện: Một là, thị trường và công chúng phải đủ thông tin ởmức nào đó để có nhận định không sai lệch, khái quát được tình hình. Hai là, khiđã công bố thì không thể hiểu theo nhiều nghĩa.

Lưu ý là ngay cả trong các nền kinh tế được xem là có độ minh bạch cao thì lựachọn cách công bố thông tin, chẳng hạn về mục tiêu chính sách, cũng có thể khácnhau. Ví dụ, mục tiêu (trung gian) của chính sách tiền tệ Singapore là tỷ giá,nhưng NHTW không nêu rõ con số tỷ giá mục tiêu, mặc dù có thể nhấn mạnh tầm quantrọng mục tiêu đó đối với khả năng cạnh tranh, xuất khẩu hay lạm phát, tùy thờiđiểm. 

Vấn đề là đảm bảo hiệu lực, hiệu quả của chính sách, nhưng nói như vậy không cónghĩaSingapore khôngminh bạch. Điều cũng không kém phần quan trọng là trong nhiều trường hợp, cáchlựa chọn công bố thông tin của cơ quan công quyền còn là nghệ thuật cân bằnggiữa những khía cạnh kỹ trị và chính trị.

Theo ĐTCK

Menu:
Trang chủ Xã hội Kinh tế Văn hóa Thể thao Thế giới Công nghệ Thời trang Giải trí Photo Đời sống Tâm sự

Tin Tức Online - Trang thông tin điện tử tổng hợp của Công ty Cổ phần Truyền thông VietNamNet.

Địa chỉ: Tòa nhà C’Land- 156 Xã Đàn 2, Phường Nam Đồng, Quận Đống Đa, Hà Nội

Điện thoại : (04) 37 722 729 (máy lẻ 1991) - Fax: (04 )39 744 882

E-mail: tintuconline@vietnamnet.vn

Giấy phép hoạt động số 119/GP-TTĐT, Ngày 09/01/2013
do SỞ THÔNG TIN VÀ TRUYỀN THÔNG THÀNH PHỐ HÀ NỘI CẤP

Đơn vị quảng cáo: Công ty Cổ phần Truyền thông VietNamNet

-  Hà nội: Tel: 04 37727988 - Hotline: 0919405885
   Email: vietnamnetjsc.hn@vietnamnet.vn

- Tp.HCM: Hotline: 0919405885
   Email: vietnamnetjsc.hcm@vietnamnet.vn