Sự kỳ diệu của bộ máy hô hấp

 - 04/02/2010 03:29

Hệ hô hấp gồm mũi, họng, thanhquản, khí quản, phế quản và phổi. Hệ hô hấp có vai trò mang khí ôxy vào cho cơthể và thải khí cacbonic ra ngoài. Để đáp ứng nhu cầu của cơ thể, mỗi ngày chúngta hít thở khoảng 20.000 lần và có đến 9.000 lít không khí lưu thông qua phổi.

Bộ lọc hoàn hảo

Như một máy lọc, mũi xử lý khôngkhí bị ô nhiễm, quá lạnh hoặc quá nóng hay quá khô nhờ vào một hệ thống đặc biệtvói cấu trúc gồ ghề do các xương cuống mũi tạo nên. Khi không khí vào đây sẽtiếp xúc với một hệ thống nhung mao và mạng mạch máu. Mỗi ngày, mũi lọc vừa làmẩm và làm ấm đến 15m khối không khí.

Cùng với không khí có hàng chụctỷ vật lạ, vi khuẩn và phấn hoa đi qua mũi mỗi lần chúng ta thở, nhưng chúng bịgiữ lại và làm trung hòa bởi một lớp màng nhầy. Lớp màng nhầy này có nhiều lôngnhỏ bao phủ khắp bề mặt đường thở. Các nhung mao này đập theo nhịp 10 - 20 lầnmỗi giây theo hướng nhất định từ phế quản lên họng. Nhờ chuyển động này chúngđẩy vật lạ lên họng với tốc độ 1cm/1 phút. Đây quả là điều kỳ diệu mà các nhàkhoa học chưa giải thích được vì sao những sợi lông rất nhỏ không có mắt, tai,não bộ lại có thể định hướng và làm sạch đường thở với quãng cách quá xa so vớikích thước của chúng như thế.

Sự kỳ diệu của bộ máy hô hấp

(Ảnh minh họa)

Trên bề mặt khí quản cũng có lớpmàng nhầy với những sợi lông nhỏ li ti để làm sạch đường thở. Nếu sáng ngủ dậy,bạn có cảm giác vướng cổ họng và khàn tiếng thì đó là vật lạ và vi khuẩn ứ đọnglại, là kết quả làm sạch đường thở suốt một đêm của lớp màng nhầy và các nhungmao.

Kỳ công của tạo hóa

Để đáp ứng nhu cầu trao đổi khíôxy và CO2, phổi cần đến 300 triệu phế nang với diện tích gần 100m2. Sắp xếpđược một diện tích lớn như thế nằm gọn trong lồng ngực quả là một kỳ công củatạo hóa. Có những mao mạch nằm bên ngoài bề mặt của những phế nang. Mỗi lần tahít vào, phế nang chứa đầy không khí và CO2 trong mạch máu sẽ đổi chỗ với ôxytrong phế nang. Huyết sắc tố trong, hồng cầu sẽ đóng vai trò chuyển tải CO2 từmáu qua phế nang và mang ôxy từ phế nang trở về máu để được đưa đến các mô.

Để các phế nang nở ra khi ta hítvào và xẹp xuống khi thở ra là việc không đơn giản vì trên bề mặt phế nang cónhững phân tử nước liên kết nhau tạo nên sức căng bề mặt rất lớn.

Nếu không nhờ vào một chất đặcbiệt làm sur-factant - một loại tế bào ở phổi tiết ra để làm giảm sức căng bềmặt của phế nang thì phổi không hoạt động được. Chất surfactant này chỉ được cơthể sản sinh ra khoảng 1 tháng trước khi đứa trẻ chào đời.

Phổi hút không khí vào và đảykhông khí ra một các cần mẫn, liên tục không ngưng nghỉ trong suốt cuộc đời củachúng ta. Khi ta chạy, hô hấp tăng nhịp lên; khi ta ngủ, hô hấp chậm lại. Côngviệc đó ta coi là tự nhiên mà không biết rằng đây là cả một hệ thống điều chỉnhvô cùng tinh vi. Tần số và biên độ hô hấp thay đổi tùy thuộc vào nhu cầu của cơthể. Nếu ta vận động nhiều hoặc các phản ứng chuyển hóa trong cơ thể tăng, nhucầu ôxy cũng tăng, đồng thời khí CO2 ở các mô cũng được thải nhiều hơn. Khi đó,trung tâm hô hấp ở não bộ sẽ truyền tín hiệu qua tủy sống đến các cơ liên sườnvà cơ hoành để tăng nhịp thở, nhờ đó tăng lượng ôxy hít vào vằ tăng thải CO2 ra.Mặt khác, khi nồng độ khí CO2 trong máu cao cũng tác động lên trung tâm hô hấpcủa não bộ và gây ra phản ứng tương tự. Tất cả hiện tượng trên xảy ra theo mộtquy trình thống nhất và đồng bộ.

Người bạn đồng hành chung thủy

Để hít thở, phổi cần đến sự trợgiúp cảu lực từ bên ngoai: đó là các cơ liên sườn và cơ hoành. Khung sườn khôngchỉ là phương tiên bảo vệ các cơ quan bên trong như tim phổi... mà chính sự mềmdẻo của khung sườn rất cần thiết để việc thở dễ dàng. Ngoài khung sườn, phổi cònđược bảo vệ bởi hai lớp màng: một lớp bao bọc quanh phổi và một lớp dính vớithành ngực, giữa 2 lớp này có một lượng rất nhỏ chất nhờn làm 2 lớp màng có thểtrượt lên nhau dễ dàng và áp lực âm giữ 2 lớp màng làm cho phổi áp sát thànhngực mà không bị đè bẹp bởi chính sức nặng của nó đồng thời phổi có thể cọ xátlên thành ngực và cơ hoành mà không hề bị tổn thương.

Tóm lại, hệ hô hấp là một bộ máyvô cùng tinh vi và hoàn hảo mà tạo hóa đã ban tặng cho chúng ta. Con người dùtiến bộ, văn minh đến đâu cũng không thể nào thiết kế, lắp đặt một hệ thốngtuyệt hảo đến như vậy.

Theo BS. Đồng Sĩ Tính
Sự kỳ diệu của bộ máy hô hấp

Menu:
Trang chủ Xã hội Kinh tế Văn hóa Thể thao Thế giới Công nghệ Thời trang Giải trí Photo Đời sống Tâm sự SAO
Sao - Tin Tức Online
Sao Sự kiện xã hội Âm nhạc Thời trang Điện Ảnh Đời sống giới trẻ Thể thao Công nghệ Chuyện lạ

Tin Tức Online - Trang thông tin điện tử tổng hợp của Công ty Cổ phần Truyền thông VietNamNet.

Địa chỉ: Tòa nhà C’Land- 156 Xã Đàn 2, Phường Nam Đồng, Quận Đống Đa, Hà Nội

Điện thoại : (04) 37 722 729 (máy lẻ 1991) - Fax: (04 )39 744 882

E-mail: tintuconline@vietnamnet.vn

Giấy phép hoạt động số 119/GP-TTĐT, Ngày 09/01/2013
do SỞ THÔNG TIN VÀ TRUYỀN THÔNG THÀNH PHỐ HÀ NỘI CẤP

Đơn vị quảng cáo: Công ty Cổ phần Truyền thông VietNamNet

-  Hà nội: Tel: 04 37727988 - Hotline: 0919405885
   Email: vietnamnetjsc.hn@vietnamnet.vn

- Tp.HCM: Hotline: 0919405885
   Email: vietnamnetjsc.hcm@vietnamnet.vn